vésperas damorte de Franco, cando a findoréxi meera evidente,a oposición franquista da que terían salros prolagonistas da democracia comezou a organizarse. Tratábase deeslar preparados para oque vi ñera Eran numerosas as forzas políticas clandestinas, pero tanto nointerior coma as que tiñan os seus máximos dirixentes noestranxeiro, estaban moi divididas, tiñan poucos afiliadose, agás con tadas excepcións; cscasa capaci gún pequeno grupúsculo, non eran 'partidarias da violencia súa forza radicaba no convencementode 'senelas non sepodería construír esa nova etapada historia de España anunciada por don Juan Carlos Ino díada súa proclamación comoRei de ña, 0 22de novembro de 1977 que 'que: Espa -
As palabras de don Juan Carlos producíronse nun climade confu nas transcorreran dous días da morte de Francocofuturo era unha incógnita para todos. Temía sequehoubcse enfrontamentos actuacións incontroladas; cazade asíque por aqueles días moitos decidiron tomar precau cións e non aparecer polos seus domicilios. 027 dese mesmomes repetíase acerimonia de proclamacióndo Rei , aínda que esta vez 0 acto cstaba destinado6 consu moexterior. Ámesmahora, nu merosos manifestantes concen tráronse ante as portas do cárcere de Carabanchel para pediren amHoubo varios detidos. Sete anos despois; os socialistas chegarían ó 'apoiados por unha maioría de dcz millóns de votos. Porpri querda tiña nas súas mans0 gobemoda nación. poder novembro de 1975,0PCEerao partido máis poderosoe organiza doda oposición, gracias en gran ás transformaciónseáima xe renovadacoa que pretendíaesvaece-los receos anticomunistas na opinión pública española eincreación daJunta Demócratica, presentada en xullode 1974,en mediodunha grande expectación; por Santiago Carrillo (que empe zaba aser un pouco mncnos clan destino en España) e Rafael Calvo Serer (nonárquico, destacado membro do Opus Deieeditordo diario Madrid, ccrrado por Franco)nohotel Lutce de París á pren sa internacional. A Junta Democrática era a posta en práctica da acción democráticanacional propiciada polo PCEeque busca ba formar unha alianza entre orga nizacións democráticas pollticas e sindicais. Integrábana, ademais do PCE;, outros grupos minorita rios coma os socialistas dc Enri que Tiemno Galván (PSP)ede Rojas Marcos (Alianza Socialista de Andalucía) , e personaxes como Antonio García Trevijano, José Vidal Beneyto, así como CCOO Despois incluiríanse outros parti dos máis áesquerda que se foron incorporando 6 PCE, como a maoísta Bandera Roja, escindidado PSUC,oPTE, etc. parte
Os puntos fortes do programa eran a creación dun 'gobemoprovisional que restablecese as liber dades econvocase un referendo para decidir entre monarquíaou
oposición clandestina reorganízase e sae á luz
Por Berta Fernández
república. En realidade tratábase de 'opoñerse ácontinuidadedoré xime franquista baixo amonarquía de Juan Carlos, e,nalgún momento, proponlle a don Juan de Borbón; através de García Trevi jano, que encabece a Junta, o que rexcitou
RUPTURA DEMOCRÁTICA
Outras moitas forzas rcxcitaron entrarna Juntae, en xuñode 1975, gencia Democrática, integrada inicialmente PSOE, IzquierdaDemocrática (democristiáns de Ruiz-Giménez), Unión Social Demócrata Española (USDE) , Organización Revolucionaria del Trabajo (OTR) , Movimiento Comunista (MC) ePartido Carlista . Menos partidaria das mobiliza cións 'populares cá Junta; en cam biotiña máis cias á Internacional Socialista á que pertencíao PSOE,que xa pa sara Congresode Suresnes ~0 XIIInoexilio-noque,en plantaron cara 6 histórico Llopis coa formación doque pasaría ascr coñecido como 0 'pactodel Betis entre sevillanos e bascos, enoque foielixido secretario xeral Felipe González, coñecido polo alias de 'Isidoro' polo_ apoio polo
030deoutubro de 1975 faise público oprimeiro comunicado conxunto da Junta Democráticac da Pataforma de Convergencia Democrática, A los pueblos de España noque rexeitan aconti nuidade do réximee de tódalas institucións que fixeron imposi bles as liberdades democráticas emanifestan a súa vontade deem prender 'sen dilación ningunha accións polfticas para a liberación dos presos e detidos políticos e sindicais e oretorno dos exiliados; oeficazexercicio dos dereitos hu manos e liberdades políticas, sen exclusión de 'ningún partido, comoo 'plenoeefectivoexercicio dos dereitos e das liberdades políticas das distintas nacionali dades erexións do Estadoespa ñol Oúltimo punto prcconizaba aruptura democrática mediante aapertura dun período constituín le que conduza através dunha consulta baseada no su fraxio universal, a unha decisión sobre a doEstadoedo Go bemo asi forma
Na Plataforma había unha descofianza cara 6 protagonismo do PCEeestaban máis atentos a prepararse para 0 posfranquismo cano derrocamento do franquis mona súa etapa finaL Non obstante,abríronse conversas csti ás dilerencias cstratéxicas, che'gran que
Goberno, asícomodalgúns socia Listas que vían nisto un riscoenga dido na batalla por ocupa-lo poder pola contra, opinaban que sepodería crearun gran 'problemaseos comunistas permanecían fóra do xogo político, porque podería ser interpretado como unha concesión de privilexios por dos que,á fineócabo proviñan do franquismo. parte
Foi precisamente uns días des daquel primeiro congreso do PSOE,en Madrid, cando Santia go Canillo celebrou unha roldade prensa clandestina naque se sentou sen perruca ante os periodistas. Faltaban s6cinco días para a celebración do referendo sobre a reforma política 0 15de decem brode 1976, Suárez logra un éxito espectacular: 0 "si recibe0 94 porcenrodos votos; mentres quea abstención propugnada esquerdasó lograo 22por cento,€0 non defendido franquis tas non superao 3 por cento: Sete días despois, Canillo foi detidona capitaL Ofrecéronlle regresar a París ou quedare pasar a disposi ción do Tribunal de Orde Pública 09deabrilde 1977,Sábado San to, Suárez legalizou os comunispre 'pola polos
Otextosóteneconunha parte da prensa española, sobre todo as revistas políticas do momento como Cuadernos para el Diálogo Posible, Doblón Guadianac Cambio 16.Cincomeses despois, enmaiode 1976,crearíase a Pla taformade Organizaciones Democráticas, máis coñccida como a 'Platajunta' ,o que supoñía unlogroimportante noproceso de uni dade daoposición democrática. varro/Fraga agonizaba €, dentro ganaun acordo sobre oque secoñeceríacomo 'ruptura democrá lica
del, Adolfo Suárez puxérase en contacto con algúns membros da oposición CCOOconquistara 0 espacio laboral e clandestinos e ilegais empezaban a ser tolerados
A TRANSICIÓN
Nos anos 1976a 1978 prodúcesea transición propiamente dita. Cando, para sorpresa de Lodos,04 de xullode 1976,Juan Carlos Ino meou a Suárez presidente do Go bemo, a (ransición entrou nunha
fase de aceleración que poucos se atreverían a imaxinar.Ese mesmo anocelébrase 0 primciro congreso de UGTen España desde a guerra civiL A poucode chegar á presi dencia do Goberno, sucedéronse as citas secrctas de Suárez cos principais líderes da oposición, sen quenamaioría dos casos tran scenderan á opinión pública 0 outro obxectivo prioritariode Suárez era a amnistía, que se apro-
Adolfo Suárez tivo a intuición; eavisiónhistórica, de legaliza-lo PCE.en contra da opinión das aín'poderosas forzas do antigo ré xime e membros do seu propio
Mitin de Santiago Carnllo nun cine de Madrid durante a piimeira campana electoral
Desde 1975,0 PCEestaba no quese deu enchamar curocomunismo pcro á súa fronte per manecía a vella comunista, vinculada á guerracivilea Mos cova. Para moitos, Canilloerao 'asasinode Paracuellos como seencargaran de aircar algunhas publicacións identificadas coa ex trema dereita Esa continuidade resultou, co tempo; negativa para recoller votos a difcrencia do PSOE, en 1976celebrou 0 seu primeiro congresoen Españades dea 'guenacivil,que supuxo a consagración de Felipe González como secretario xeral e líderdo partido, edoque andando otempo seríao 'felipismo 1978,nunha rolda de prensaen Barcelona, anunciaría a renuncia do PSOEómarxismo,oque se consumou, non sen gran rebum bio no seodo partido, nocongreso demaio de 1979. garda que Logo,